Wrzesień: zamykamy sezon letni, otwieramy zimowy
Wrzesień to miesiąc przełomu w ogrodzie. Z jednej strony wciąż zbieramy letnie warzywa — pomidory, paprykę, ogórki, dynię. Z drugiej strony już czas myśleć o przyszłym roku: sadzić czosnek, cebulę ozimą i cebule kwiatowe które zakwitną wiosną.
We wrześniu okno siewów na warzywa letnie jest praktycznie zamknięte. Zostają tylko te które znoszą przymrozki i kwitną przy chłodzie i krótkim dniu — szpinak ozimy, groch jesienny i sałata zimująca.
Najważniejsze zadanie września to czosnek i cebule kwiatowe. Czosnek sadzony we wrześniu–październiku wyrośnie w najlepsze główki. Tulipany, narcyzy i krokusy posadzone teraz zakwitną następnej wiosny. Zobacz też kalendarz na sierpniu i listopadzie.
Czosnek — najważniejsze sadzenie września
Czosnek sadzi się jesienią — nie wiosną. Sadzonki (ząbki) potrzebują okresu chłodu żeby prawidłowo się rozwinąć. Czosnek sadzony we wrześniu–październiku daje największe główki, sadzony wiosną daje małe i słabo wykształcone.
Sadź ząbki w rozstawie 10–15 cm w rzędzie, rzędy co 20–25 cm, głęboko 5–7 cm. Ostry koniec ząbka skierowany do góry. Gleba powinna być przepuszczalna — czosnek nie znosi stagnacji wody.
We wrześniu sadź odmiany ozime (zimowy, październik). Odmiany jare (wiosenny) możesz sadzić jesienią ale lepiej sprawdzają się przy marcowym sadzeniu.
Zbiór czosnek ozimego: czerwiec–lipiec następnego roku, gdy połowa łodyg żółknie.
Cebula ozima i siewy warzyw jesiennych
Cebula ozima (dymka jesienna) — sadź od połowy września do połowy października małą dymkę 8–10 mm. Sadź co 8–10 cm, głęboko 3–4 cm. Cebula ozima zazimuje i da wczesne zbiory już w maju–czerwcu następnego roku — kilka tygodni przed cebulą sadzoną wiosną.
Szpinak ozimy — siej we wrześniu bezpośrednio do gruntu. Szpinak ozimy kiełkuje, trochę podrośnie, zazimuje pod śniegiem i wiosną jako pierwszy zacznie rosnąć. Zbiory od marca–kwietnia. Siej gęsto, rzędy co 15–20 cm.
Groch jesienny — siej do końca pierwszej dekady września. Groch zasadniczo sieje się wiosną, ale jesienny siew też jest możliwy w cieplejszych rejonach lub pod osłoną. Kwitnie przy krótkim dniu i chłodzie.
Sałata zimująca — siej do końca września. Odporne odmiany (Zimująca, Valdai) rosną powoli przez jesień i zimę pod agrowłókniną, dając wczesne zbiory wiosną.
Cebule kwiatowe — teraz albo nigdy
Wrzesień i październik to jedyny termin sadzenia cebul kwiatowych na wiosenne kwitnienie. Tulipany, narcyzy, krokusy, szafirki — wszystkie sadzi się jesienią, wszystkie zakwitają wiosną.
Tulipany — sadź od połowy września do końca listopada, najlepiej w październiku. Głębokość: 3x średnica cebulki (zwykle 15–20 cm). Rozstaw 10–15 cm. Pełne słońce lub lekki półcień.
Narcyzy — wcześniej niż tulipany, od początku września. Głębokość 15–20 cm. Narcyzy wieloletnie — zostają w gruncie na lata i co roku kwitną.
Krokusy i szafirki — sadź od września. Małe cebulki 5–8 cm głęboko. Kwitną bardzo wcześnie wiosną, często jeszcze w marcu.
Lilie — część odmian sadzi się jesienią (lilia orientalna, azjatycka). Głębokość 3x średnica cebulki.
Truskawki — ostatni termin sadzenia
Do końca września to ostatni moment na sadzenie truskawek z rozłogów lub sadzonek ze szkółki. Sadzonki posadzone w październiku i później mają za mało czasu na zakorzenienie przed zimą.
Serce rozety musi być na poziomie ziemi. Podlewaj codziennie przez 2 tygodnie po sadzeniu. Kwiaty które pojawią się jesienią — usuń.
Kalendarz siewu i sadzenia we wrześniu
We wrześniu dominują sadzenia pod przyszły sezon: czosnek ozimy, cebula ozima i cebule kwiatowe. Siewy warzyw to już głównie formy ozime — szpinak i sałata zimująca. Truskawki z rozłogów do końca września to ostatni bezpieczny termin.
- Czosnek ozimy: Grupa warzywa, Termin siewu/sadzenia wrzesień – październik, Czas do zbioru/kwitnienia zbiór VI–VII rok następny, Metoda sadzenie ząbków, Głębokość 5–7 cm, Uwagi ostry koniec do góry
- Cebula ozima (dymka): Grupa warzywa, Termin siewu/sadzenia 15 IX – 15 X, Czas do zbioru/kwitnienia zbiór V–VI rok następny, Metoda sadzenie dymki, Głębokość 3–4 cm, Uwagi dymka 8–10 mm, co 8–10 cm
- Szpinak ozimy: Grupa warzywa, Termin siewu/sadzenia 1–30 września, Czas do zbioru/kwitnienia zbiory od III rok następny, Metoda wprost do gruntu, rzędy, Głębokość 2 cm, Uwagi zimuje pod śniegiem
- Sałata zimująca: Grupa warzywa, Termin siewu/sadzenia 1–30 września, Czas do zbioru/kwitnienia zbiory wiosną, Metoda wprost do gruntu, Głębokość 0,5 cm, Uwagi pod agrowłókniną
- Groch jesienny: Grupa warzywa, Termin siewu/sadzenia 1–10 września, Czas do zbioru/kwitnienia 50–60 dni, Metoda wprost do gruntu, Głębokość 3–5 cm, Uwagi tylko cieplejsze rejony
- Truskawka (rozłogi): Grupa owoce, Termin siewu/sadzenia 1–30 września, Czas do zbioru/kwitnienia pełny plon rok następny, Metoda sadzenie sadzonek, Głębokość serce na poziomie ziemi, Uwagi ostatni bezpieczny termin
- Tulipan: Grupa kwiaty, Termin siewu/sadzenia 15 IX – 15 XI, Czas do zbioru/kwitnienia kwitnienie IV–V rok następny, Metoda sadzenie cebulki, Głębokość 15–20 cm, Uwagi optymalnie październik
- Narcyz: Grupa kwiaty, Termin siewu/sadzenia wrzesień – październik, Czas do zbioru/kwitnienia kwitnienie III–IV rok następny, Metoda sadzenie cebulki, Głębokość 15–20 cm, Uwagi wieloletni, nie wykopywać
- Krokus, szafirek: Grupa kwiaty, Termin siewu/sadzenia wrzesień – październik, Czas do zbioru/kwitnienia kwitnienie III rok następny, Metoda sadzenie cebulki, Głębokość 5–8 cm, Uwagi kwitną jako pierwsze wiosną
Czosnek ozimy
- Grupa
- warzywa
- Termin siewu/sadzenia
- wrzesień – październik
- Czas do zbioru/kwitnienia
- zbiór VI–VII rok następny
- Metoda
- sadzenie ząbków
- Głębokość
- 5–7 cm
- Uwagi
- ostry koniec do góry
Cebula ozima (dymka)
- Grupa
- warzywa
- Termin siewu/sadzenia
- 15 IX – 15 X
- Czas do zbioru/kwitnienia
- zbiór V–VI rok następny
- Metoda
- sadzenie dymki
- Głębokość
- 3–4 cm
- Uwagi
- dymka 8–10 mm, co 8–10 cm
Szpinak ozimy
- Grupa
- warzywa
- Termin siewu/sadzenia
- 1–30 września
- Czas do zbioru/kwitnienia
- zbiory od III rok następny
- Metoda
- wprost do gruntu, rzędy
- Głębokość
- 2 cm
- Uwagi
- zimuje pod śniegiem
Sałata zimująca
- Grupa
- warzywa
- Termin siewu/sadzenia
- 1–30 września
- Czas do zbioru/kwitnienia
- zbiory wiosną
- Metoda
- wprost do gruntu
- Głębokość
- 0,5 cm
- Uwagi
- pod agrowłókniną
Groch jesienny
- Grupa
- warzywa
- Termin siewu/sadzenia
- 1–10 września
- Czas do zbioru/kwitnienia
- 50–60 dni
- Metoda
- wprost do gruntu
- Głębokość
- 3–5 cm
- Uwagi
- tylko cieplejsze rejony
Truskawka (rozłogi)
- Grupa
- owoce
- Termin siewu/sadzenia
- 1–30 września
- Czas do zbioru/kwitnienia
- pełny plon rok następny
- Metoda
- sadzenie sadzonek
- Głębokość
- serce na poziomie ziemi
- Uwagi
- ostatni bezpieczny termin
Tulipan
- Grupa
- kwiaty
- Termin siewu/sadzenia
- 15 IX – 15 XI
- Czas do zbioru/kwitnienia
- kwitnienie IV–V rok następny
- Metoda
- sadzenie cebulki
- Głębokość
- 15–20 cm
- Uwagi
- optymalnie październik
Narcyz
- Grupa
- kwiaty
- Termin siewu/sadzenia
- wrzesień – październik
- Czas do zbioru/kwitnienia
- kwitnienie III–IV rok następny
- Metoda
- sadzenie cebulki
- Głębokość
- 15–20 cm
- Uwagi
- wieloletni, nie wykopywać
Krokus, szafirek
- Grupa
- kwiaty
- Termin siewu/sadzenia
- wrzesień – październik
- Czas do zbioru/kwitnienia
- kwitnienie III rok następny
- Metoda
- sadzenie cebulki
- Głębokość
- 5–8 cm
- Uwagi
- kwitną jako pierwsze wiosną
| Roślina | Grupa | Termin siewu/sadzenia | Czas do zbioru/kwitnienia | Metoda | Głębokość | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Czosnek ozimy | warzywa | wrzesień – październik | zbiór VI–VII rok następny | sadzenie ząbków | 5–7 cm | ostry koniec do góry |
| Cebula ozima (dymka) | warzywa | 15 IX – 15 X | zbiór V–VI rok następny | sadzenie dymki | 3–4 cm | dymka 8–10 mm, co 8–10 cm |
| Szpinak ozimy | warzywa | 1–30 września | zbiory od III rok następny | wprost do gruntu, rzędy | 2 cm | zimuje pod śniegiem |
| Sałata zimująca | warzywa | 1–30 września | zbiory wiosną | wprost do gruntu | 0,5 cm | pod agrowłókniną |
| Groch jesienny | warzywa | 1–10 września | 50–60 dni | wprost do gruntu | 3–5 cm | tylko cieplejsze rejony |
| Truskawka (rozłogi) | owoce | 1–30 września | pełny plon rok następny | sadzenie sadzonek | serce na poziomie ziemi | ostatni bezpieczny termin |
| Tulipan | kwiaty | 15 IX – 15 XI | kwitnienie IV–V rok następny | sadzenie cebulki | 15–20 cm | optymalnie październik |
| Narcyz | kwiaty | wrzesień – październik | kwitnienie III–IV rok następny | sadzenie cebulki | 15–20 cm | wieloletni, nie wykopywać |
| Krokus, szafirek | kwiaty | wrzesień – październik | kwitnienie III rok następny | sadzenie cebulki | 5–8 cm | kwitną jako pierwsze wiosną |
FAQ
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy sadzić czosnek?+
Czosnek ozimy sadź we wrześniu–październiku. Im wcześniej (wrzesień) tym lepiej się zakorzeni przed zimą. Ząbki sadź 5–7 cm głęboko, 10–15 cm w rzędzie, ostry koniec do góry. Zbiór w czerwcu–lipcu następnego roku.
Kiedy sadzić tulipany?+
Od połowy września do końca listopada, optymalnie w październiku gdy temperatura gleby spada poniżej 10°C. Za wcześnie sadzone tulipany mogą zacząć kiełkować przed zimą i przemroznąć.
Czy we wrześniu można jeszcze siać warzywa?+
Tak: szpinak ozimy (do końca września), sałata zimująca (do końca września), groch jesienny (do 10 września). Wszystkie inne warzywa letnie — za późno.
Czy we wrześniu można sadzić truskawki?+
Tak, do końca września. To ostatni sensowny termin — sadzonki muszą mieć minimum 4–6 tygodni na zakorzenienie przed mrozami. Październikowe sadzenie jest już ryzykowne.