Wrzesień: zamykamy sezon letni, otwieramy zimowy

Wrzesień to miesiąc przełomu w ogrodzie. Z jednej strony wciąż zbieramy letnie warzywa — pomidory, paprykę, ogórki, dynię. Z drugiej strony już czas myśleć o przyszłym roku: sadzić czosnek, cebulę ozimą i cebule kwiatowe które zakwitną wiosną.

We wrześniu okno siewów na warzywa letnie jest praktycznie zamknięte. Zostają tylko te które znoszą przymrozki i kwitną przy chłodzie i krótkim dniu — szpinak ozimy, sałata zimująca.

Najważniejsze zadanie września to czosnek i cebule kwiatowe. Czosnek sadzony we wrześniu–październiku wyrośnie w najlepsze główki. Tulipany, narcyzy i krokusy posadzone teraz zakwitną następnej wiosny. Zobacz też kalendarz na sierpniu i listopadzie.

Czosnek — najważniejsze sadzenie września

Czosnek ozimy sadzi się jesienią, a jary zwykle wczesną wiosną. Dobry plon jest możliwy w obu systemach przy odpowiedniej odmianie i warunkach.

Sadź ząbki w rozstawie 10–15 cm w rzędzie, rzędy co 20–25 cm, głęboko 5–7 cm. Ostry koniec ząbka skierowany do góry. Gleba powinna być przepuszczalna — czosnek nie znosi stagnacji wody.

We wrześniu sadź odmiany ozime (zimowy, październik). Odmiany jare (wiosenny) możesz sadzić jesienią ale lepiej sprawdzają się przy marcowym sadzeniu.

Zbiór czosnek ozimego: czerwiec–lipiec następnego roku, gdy połowa łodyg żółknie.

Cebula ozima i siewy warzyw jesiennych

Cebula ozima (dymka jesienna) — sadź od połowy września do połowy października małą dymkę 8–10 mm. Sadź co 8–10 cm, głęboko 3–4 cm. Cebula ozima zazimuje i da wczesne zbiory już w maju–czerwcu następnego roku — kilka tygodni przed cebulą sadzoną wiosną.

Szpinak ozimy — siej we wrześniu bezpośrednio do gruntu. Szpinak ozimy kiełkuje, trochę podrośnie, zazimuje pod śniegiem i wiosną jako pierwszy zacznie rosnąć. Zbiory od marca–kwietnia. Siej gęsto, rzędy co 15–20 cm.

Groch na strąki najlepiej planować na wczesny siew wiosenny. Późny siew wymaga odmiany i sezonu pozwalających dokończyć uprawę; sierpień lub wrzesień nie gwarantują jesiennego plonu w Polsce. Uprawa na młode pędy jest osobnym, krótszym celem.

Sałata zimująca — siej do końca września. Odporne odmiany (Zimująca, Valdai) rosną powoli przez jesień i zimę pod agrowłókniną, dając wczesne zbiory wiosną.

Młode wschody szpinaku na jesiennej grządce.
Młode wschody szpinaku na jesiennej grządce.

Cebule kwiatowe — termin zależy od gatunku

Wrzesień i październik to jedyny termin sadzenia cebul kwiatowych na wiosenne kwitnienie. Tulipany, narcyzy, krokusy, szafirki — wszystkie sadzi się jesienią, wszystkie zakwitają wiosną.

Tulipany — sadź od połowy września do końca listopada, najlepiej w październiku. Głębokość: około 3 wysokości cebuli do jej podstawy, z wyjątkami gatunkowymi (zwykle 15–20 cm). Rozstaw 10–15 cm. Pełne słońce lub lekki półcień.

Narcyzy — wcześniej niż tulipany, od początku września. Głębokość 15–20 cm. Narcyzy wieloletnie — zostają w gruncie na lata i co roku kwitną.

Krokusy i szafirki — sadź od września. Małe cebulki 5–8 cm głęboko. Kwitną bardzo wcześnie wiosną, często jeszcze w marcu.

Lilie — część odmian sadzi się jesienią (lilia orientalna, azjatycka). Głębokość około 3 wysokości cebuli do jej podstawy, z wyjątkami gatunkowymi.

Termin i głębokość dobierz do gatunku, a w donicy zaplanuj także zimowanie. Szczegóły opisuje poradnik sadzenia cebul kwiatowych jesienią, z rozróżnieniem narcyzów, tulipanów i warunków podłoża.

Truskawki — ostatni termin sadzenia

Do końca września to ostatni moment na sadzenie truskawek z rozłogów lub sadzonek ze szkółki. Sadzonki posadzone w październiku i później mają za mało czasu na zakorzenienie przed zimą.

Po posadzeniu truskawek dokładnie podlej i kontroluj wilgotność bryły. Kolejną dawkę dostosuj do gleby, deszczu i temperatury. Nie stosuj automatycznie codziennego podlewania przez dwa tygodnie ani usuwania kwiatów bez uwzględnienia typu odmiany.

Kalendarz siewu i sadzenia we wrześniu

We wrześniu dominują sadzenia pod przyszły sezon: czosnek ozimy, cebula ozima i cebule kwiatowe. Siewy warzyw to już głównie formy ozime — szpinak i sałata zimująca. Truskawki z rozłogów do końca września to ostatni bezpieczny termin.

  • Czosnek ozimy: Grupa warzywa, Termin siewu/sadzenia wrzesień – październik, Czas do zbioru/kwitnienia zbiór VI–VII rok następny, Metoda sadzenie ząbków, Głębokość 5–7 cm, Uwagi ostry koniec do góry
  • Cebula ozima (dymka): Grupa warzywa, Termin siewu/sadzenia 15 IX – 15 X, Czas do zbioru/kwitnienia zbiór V–VI rok następny, Metoda sadzenie dymki, Głębokość 3–4 cm, Uwagi dymka 8–10 mm, co 8–10 cm
  • Szpinak ozimy: Grupa warzywa, Termin siewu/sadzenia 1–30 września, Czas do zbioru/kwitnienia zbiory od III rok następny, Metoda wprost do gruntu, rzędy, Głębokość 2 cm, Uwagi zimuje pod śniegiem
  • Sałata zimująca: Grupa warzywa, Termin siewu/sadzenia 1–30 września, Czas do zbioru/kwitnienia zbiory wiosną, Metoda wprost do gruntu, Głębokość 0,5 cm, Uwagi pod agrowłókniną
  • Truskawka (rozłogi): Grupa owoce, Termin siewu/sadzenia 1–30 września, Czas do zbioru/kwitnienia możliwy plon w kolejnym sezonie, Metoda sadzenie sadzonek, Głębokość serce na poziomie ziemi, Uwagi ostatni bezpieczny termin
  • Tulipan: Grupa kwiaty, Termin siewu/sadzenia 15 IX – 15 XI, Czas do zbioru/kwitnienia kwitnienie IV–V rok następny, Metoda sadzenie cebulki, Głębokość 15–20 cm, Uwagi optymalnie październik
  • Narcyz: Grupa kwiaty, Termin siewu/sadzenia wrzesień – październik, Czas do zbioru/kwitnienia kwitnienie III–IV rok następny, Metoda sadzenie cebulki, Głębokość 15–20 cm, Uwagi wieloletni, nie wykopywać
  • Krokus, szafirek: Grupa kwiaty, Termin siewu/sadzenia wrzesień – październik, Czas do zbioru/kwitnienia kwitnienie III rok następny, Metoda sadzenie cebulki, Głębokość 5–8 cm, Uwagi kwitną jako pierwsze wiosną

Czosnek ozimy

Grupa
warzywa
Termin siewu/sadzenia
wrzesień – październik
Czas do zbioru/kwitnienia
zbiór VI–VII rok następny
Metoda
sadzenie ząbków
Głębokość
5–7 cm
Uwagi
ostry koniec do góry

Cebula ozima (dymka)

Grupa
warzywa
Termin siewu/sadzenia
15 IX – 15 X
Czas do zbioru/kwitnienia
zbiór V–VI rok następny
Metoda
sadzenie dymki
Głębokość
3–4 cm
Uwagi
dymka 8–10 mm, co 8–10 cm

Szpinak ozimy

Grupa
warzywa
Termin siewu/sadzenia
1–30 września
Czas do zbioru/kwitnienia
zbiory od III rok następny
Metoda
wprost do gruntu, rzędy
Głębokość
2 cm
Uwagi
zimuje pod śniegiem

Sałata zimująca

Grupa
warzywa
Termin siewu/sadzenia
1–30 września
Czas do zbioru/kwitnienia
zbiory wiosną
Metoda
wprost do gruntu
Głębokość
0,5 cm
Uwagi
pod agrowłókniną

Truskawka (rozłogi)

Grupa
owoce
Termin siewu/sadzenia
1–30 września
Czas do zbioru/kwitnienia
możliwy plon w kolejnym sezonie
Metoda
sadzenie sadzonek
Głębokość
serce na poziomie ziemi
Uwagi
ostatni bezpieczny termin

Tulipan

Grupa
kwiaty
Termin siewu/sadzenia
15 IX – 15 XI
Czas do zbioru/kwitnienia
kwitnienie IV–V rok następny
Metoda
sadzenie cebulki
Głębokość
15–20 cm
Uwagi
optymalnie październik

Narcyz

Grupa
kwiaty
Termin siewu/sadzenia
wrzesień – październik
Czas do zbioru/kwitnienia
kwitnienie III–IV rok następny
Metoda
sadzenie cebulki
Głębokość
15–20 cm
Uwagi
wieloletni, nie wykopywać

Krokus, szafirek

Grupa
kwiaty
Termin siewu/sadzenia
wrzesień – październik
Czas do zbioru/kwitnienia
kwitnienie III rok następny
Metoda
sadzenie cebulki
Głębokość
5–8 cm
Uwagi
kwitną jako pierwsze wiosną

Powiązane treści

Wysiew nasion i sadzenie — powiązane porady

FAQ

Najczęściej zadawane pytania

Czosnek ozimy sadź jesienią w terminie dobranym do regionu i pogody. Wcześniej nie zawsze znaczy lepiej. Odmiany jare mają osobny termin wiosenny.

Od połowy września do końca listopada, optymalnie w październiku gdy temperatura gleby spada poniżej 10°C. Za wcześnie sadzone tulipany mogą zacząć kiełkować przed zimą i przemroznąć.

Tak: szpinak ozimy (do końca września), sałata zimująca (do końca września), groch jesienny (do 10 września). Wszystkie inne warzywa letnie — za późno.

Tak, do końca września. To ostatni sensowny termin — sadzonki muszą mieć minimum 4–6 tygodni na zakorzenienie przed mrozami. Październikowe sadzenie jest już ryzykowne.