Bzyg czy osa? Jak rozpoznać bzygowate i dlaczego lubią wierzby

Bzyg to muchówka z rodziny bzygowatych (Syrphidae), a nie osa. Wiele gatunków ma żółto-czarne ubarwienie upodabniające je do błonkoskrzydłych, ale dorosłe bzygowate mają jedną parę skrzydeł, podczas gdy osy i pszczoły mają dwie. To najważniejsza cecha budowy, choć nie zawsze widać ją na zdjęciu.

Bzygowate często zawisają w powietrzu, a ich oczy bywają duże. Dorosłe osobniki odwiedzają kwiaty w poszukiwaniu nektaru i pyłku. Nie wszystkie larwy bzygowatych jedzą mszyce: część jest drapieżna, inne żywią się substancją organiczną lub rozwijają się w odmiennych siedliskach.

Obserwacja owada na liściu wierzby nie wystarcza do oznaczenia gatunku. Jeśli zdjęcie nie ukazuje ważnych cech, używaj nazwy rodziny „bzygowate”, a nie pewnej identyfikacji gatunkowej.

Wiele gatunków wierzb kwitnie bardzo wcześnie i dostarcza pyłku oraz nektaru owadom aktywnym podczas pierwszych cieplejszych dni. Znaczenie zależy od gatunku wierzby, lokalnego terminu kwitnienia i pogody, dlatego nie każda wierzba karmi zapylacze przez cały sezon.

Wierzby są roślinami dwupiennymi: osobniki męskie dają pyłek, a kwiaty żeńskie również mogą oferować nektar. Do małego ogrodu dobieraj gatunek i odmianę według docelowego rozmiaru, warunków wodnych oraz przestrzeni korzeniowej.

Bzygowate należą do ważnych grup owadów odwiedzających kwiaty. Gatunki o larwach drapieżnych mogą ograniczać liczebność mszyc, ale nie należy zakładać, że każda napotkana muchówka zwalcza szkodniki.

Wiosenne wierzby mogą wspierać owady zapylające, a późniejsza różnorodność kwiatów zapewnia pożytek w innych miesiącach. Połącz różne okresy kwitnienia, zamiast polegać na jednym gatunku drzewa.

Wierzba biała (Salix alba): duże drzewo do 20–25 m, srebrzyste liście piękne w wietrze. Dla dużych ogrodów i przy wodzie. Bardzo atrakcyjna dla owadów.

Wierzba płacząca (Salix babylonica lub hybridy): dekoracyjna forma płacząca, do 8–15 m. Popularna w ogrodach przy oczkach wodnych. Kwitnie wcześnie i wspiera owady.

Wierzba uszata (Salix aurita): krzew lub małe drzewo do 3–4 m, szarozielone owalne liście, szczególnie atrakcyjna dla owadów wczesnowiosennych. Idealna do mniejszych ogrodów.

Wierzba iwa (Salix caprea): pospolita wierzba z pięknymi 'kotkami' — baziami. Do 10 m. Jedna z najcenniejszych dla pszczół — pszczelarze ją uwielbiają. Bardzo odporna i szybko rosnąca.

Miniaturowe wierzby do małych ogrodów: Salix integra 'Hakuro Nishiki' — nieduży krzew z biało-różowo-zielonymi liśćmi, Salix helvetica — karłowata alpejska wierzba do 1 m. Oba kwitną i wspierają owady.

Bzygowate mają jedną parę skrzydeł lotnych, a osy i pszczoły dwie. U siedzącego owada skrzydła mogą się nakładać, więc ta cecha nie zawsze daje się ocenić bez wyraźnego zdjęcia. Pomocne bywają krótkie czułki i duże oczy, lecz nie każdy gatunek wygląda identycznie.

Zawisanie w miejscu jest charakterystyczne dla wielu bzygów, ale nie stanowi pewnego testu: inne owady także potrafią zawisać. Nie rozpoznawaj osy wyłącznie po ruchliwości lub zachowaniu.

Bzygowate nie mają żądła. Obserwuj owada spokojnie, bez chwytania, i pokazuj dzieciom różnice budowy zamiast zachęcać do dotykania owadów podobnych do os.

Rozmiar korony i korzeni dobierz do miejsca przed zakupem. Duże wierzby potrzebują znacznej przestrzeni, a korzenie mogą wrastać w nieszczelne instalacje. Bezpieczna odległość zależy od gatunku, gleby i stanu rur; jedna liczba nie stanowi gwarancji ochrony fundamentów ani drenażu.

Mniejsze odmiany również potrzebują miejsca na korzenie. Wierzba Hakuro Nishiki nie pozostaje miniaturowa bez cięcia, a rozmiar formy szczepionej obejmuje pień i rozrastającą się koronę. Nie sadź jej bezpośrednio przy instalacjach tylko dlatego, że sprzedawana jest jako niewielkie drzewko.

Przy stawie cień może ograniczać nagrzewanie wody, ale przy małym oczku wierzba może uszkodzić obrzeża, utrudnić dostęp i dostarczać dużo opadających liści. Usuwaj ich nadmiar, zanim zgniją w wodzie; same liście nie są sposobem na poprawę jakości wody.

Skrzydła: muchówki mają jedną parę skrzydeł lotnych; osy i pszczoły dwie. Oczy: u wielu muchówek są duże, zajmujące znaczną część głowy. Lot: niektóre bzygowate potrafią zawisać w miejscu, ale sam sposób lotu nie jest rozstrzygającym testem.

Bzygowate nie mają żądła, mimo ubarwienia ostrzegawczego przypominającego osy. Nie próbuj jednak chwytać owada tylko po to, by go rozpoznać — wystarczy spokojna obserwacja.