Pomidory rosną, ale nie dojrzewają — dlaczego pozostają zielone i co zrobić?

Od zapylenia kwiatu do uzyskania dojrzałego owocu może minąć około sześciu–ośmiu tygodni. Termin zależy od odmiany, wielkości pomidorów, temperatury i kondycji rośliny.

Odmiany koktajlowe zazwyczaj wybarwiają się wcześniej niż pomidory wielkoowocowe. Duży owoc może osiągnąć niemal pełny rozmiar, a mimo to przez kolejne dni pozostawać całkowicie zielony.

W jednym gronie pomidory również nie muszą dojrzewać jednocześnie. Pierwsze wybarwiają się zwykle owoce powstałe z najwcześniej zapylonych kwiatów.

Jeżeli roślina jest zdrowa, owoce są jędrne i nadal stopniowo rosną, najczęściej nie ma powodów do niepokoju.

Dojrzewanie nie polega wyłącznie na wzroście owocu. W jego wnętrzu zachodzą zmiany związane z produkcją etylenu, rozkładem chlorofilu, mięknięciem miąższu oraz powstawaniem barwników.

Proces może rozpocząć się dopiero po osiągnięciu przez owoc odpowiedniej dojrzałości fizjologicznej. Dlatego duży, ale jeszcze niedojrzały pomidor nie zmieni koloru tylko dlatego, że został wystawiony na mocniejsze słońce.

Tempo wybarwiania zależy przede wszystkim od temperatury. Światło jest potrzebne roślinie do wzrostu, ale dojrzały pomidor może zmienić kolor również po zerwaniu i przechowywaniu w pomieszczeniu.

Pomidory dojrzewają najsprawniej przy umiarkowanie ciepłej pogodzie. Długotrwałe temperatury przekraczające około 29°C mogą ograniczać produkcję likopenu i innych barwników odpowiedzialnych za czerwony kolor.

Podczas fali upałów owoce często rosną, ale przez długi czas pozostają zielone lub żółtozielone. Po nadejściu chłodniejszych dni i nocy dojrzewanie zwykle ponownie przyspiesza.

W szklarni konieczne jest intensywne wietrzenie. Można też zastosować lekkie cieniowanie konstrukcji, ale nie należy usuwać wszystkich liści osłaniających owoce.

Owoce nagle odsłonięte na silne słońce mogą ulec oparzeniu. Pojawiają się wtedy jasne, twarde lub zapadnięte plamy, które nie są oznaką prawidłowego dojrzewania.

Pomidory są roślinami ciepłolubnymi. Pod koniec lata chłodne noce wyraźnie ograniczają ich wzrost i tempo przemian zachodzących w owocach.

Problem szczególnie często dotyczy roślin rosnących w gruncie, na zacienionym stanowisku albo w miejscu narażonym na zimny wiatr.

Niewielka osłona z włókniny może nocą podnieść temperaturę wokół roślin, ale materiał nie powinien stale przylegać do mokrych liści.

Tunel lub szklarnia wydłużają sezon, lecz trzeba je wietrzyć w dzień, aby uniknąć przegrzewania i wysokiej wilgotności.

Nie wszystkie pomidory dojrzewają w tym samym tempie. Odmiany wczesne i koktajlowe dają pierwsze zbiory szybciej niż wysokie odmiany o bardzo dużych owocach. Przy planowaniu kolejnego sezonu warto porównać odmiany pomidorów do gruntu, tunelu i donicy, żeby nie wybierać zbyt późnej odmiany do chłodnego miejsca.

Pomidory typu bawole serce, befsztykowe i niektóre odmiany późne potrzebują długiego, ciepłego sezonu. W chłodniejszych rejonach część owoców może nie zdążyć dojrzeć na krzaku.

Kolor dojrzałego owocu również zależy od odmiany. Istnieją pomidory żółte, pomarańczowe, zielone, brunatne i niemal czarne, dlatego warto zachować nazwę wysianej odmiany.

Zielonoowocowe odmiany rozpoznaje się po innych cechach dojrzałości: delikatnym zmięknięciu, zmianie odcienia skórki i łatwiejszym oddzielaniu od szypułki.

Pomidory zasilane dużymi dawkami azotu tworzą grube pędy, bardzo ciemne liście i liczne nowe przyrosty. Tak bujny wzrost może odbywać się kosztem kwitnienia i dojrzewania owoców.

W okresie owocowania nie należy regularnie stosować nawozu przeznaczonego głównie do roślin zielonych ani kolejnych porcji świeżego nawozu azotowego.

Nie pomoże także gwałtowne zwiększenie dawek nawozu z potasem. Przenawożenie może zasolić podłoże, uszkodzić korzenie i zaburzyć pobieranie innych składników.

Nawozy trzeba stosować zgodnie z etykietą i rzeczywistymi potrzebami roślin. Zdrowych pomidorów z rozwiniętymi owocami nie należy zasilać tylko dlatego, że jeszcze się nie wybarwiły.

Pomidory potrzebują równomiernego dostępu do wody. Silne przesuszenie nie jest bezpiecznym sposobem przyspieszania dojrzewania.

Po okresie suszy obfite podlanie lub ulewny deszcz mogą doprowadzić do pękania owoców. Wahania wilgotności zwiększają też ryzyko suchej zgnilizny wierzchołkowej.

Podlewaj obficie, ale dopiero wtedy, gdy podłoże zaczyna przesychać. Wodę kieruj na ziemię, a nie na liście.

Pod koniec sezonu można umiarkowanie zmniejszyć częstotliwość podlewania, jeśli rośliny pobierają mniej wody, lecz nie należy doprowadzać ich do trwałego więdnięcia.

Usunięcie pojedynczych najniższych liści może poprawić przewiew i ograniczyć kontakt ulistnienia z wilgotną ziemią. Nie należy jednak ogołacać całej rośliny.

Zdrowe liście produkują związki potrzebne do wzrostu i dojrzewania owoców. Chronią je również przed bezpośrednim, palącym słońcem.

W pierwszej kolejności usuwa się liście chore, żółknące, uszkodzone oraz dotykające podłoża. Zabieg najlepiej rozłożyć na kilka dni.

Nagłe wycięcie dużej części ulistnienia podczas upału może spowodować oparzenia owoców i osłabić roślinę zamiast przyspieszyć zbiór.

Wysokie odmiany pomidorów stale tworzą nowe wierzchołki, kwiaty i grona. Pod koniec sezonu najmłodsze owoce często nie mają już czasu, aby osiągnąć dojrzałość.

Na kilka tygodni przed przewidywanym zakończeniem uprawy można usunąć wierzchołek głównego pędu, pozostawiając nad najwyższym dobrze rozwiniętym gronem kilka liści.

Warto także usuwać nowe kwiaty i bardzo małe zawiązki, które nie zdążą urosnąć przed chłodami. Roślina może wtedy skoncentrować zasoby na rozwiniętych owocach.

Ogławianie nie jest potrzebne w środku sezonu ani u samokończących odmian karłowych, które naturalnie przestają rosnąć po wytworzeniu określonej liczby gron.

Jeżeli większa część owocu jest dojrzała, ale okolica szypułki pozostaje twarda, zielona lub żółta, może to być zaburzenie określane jako zielona albo żółta piętka.

Problemowi sprzyjają wysokie temperatury, silne nasłonecznienie owoców, niedobór potasu w roślinie oraz podatność odmianowa.

Pozostawienie takiego pomidora dłużej na krzaku nie zawsze powoduje pełne wybarwienie twardej części.

Uszkodzony fragment można po zbiorze wyciąć, jeżeli pozostała część owocu jest zdrowa i nie wykazuje oznak gnicia.

Najlepiej zbierać owoce, które osiągnęły pełny rozmiar i rozpoczęły zmianę barwy. Może to być niewielka żółtawa, różowa lub pomarańczowa plama.

Taki etap oznacza, że proces dojrzewania już się rozpoczął. Owoc może bez problemu dokończyć go poza rośliną.

Pomidory zebrane zupełnie niedojrzałe, twarde i znacznie mniejsze od typowej wielkości odmiany mogą nie wybarwić się prawidłowo.

Wczesny zbiór owoców zaczynających dojrzewać jest przydatny przed ulewnym deszczem, falą upałów, spodziewanym chłodem lub nasileniem chorób.

Zdrowe, suche owoce ułóż w jednej warstwie w temperaturze pokojowej. Nie muszą leżeć na słonecznym parapecie, ponieważ do wybarwiania ważniejsza jest odpowiednia temperatura niż bezpośrednie światło.

Pomidory należy regularnie przeglądać. Owoce z pęknięciami, miękkimi plamami lub oznakami gnicia trzeba odseparować.

Nie wkładaj niedojrzałych pomidorów do lodówki. Niska temperatura spowalnia dojrzewanie i może pogarszać smak oraz strukturę miąższu.

Proces można przyspieszyć, umieszczając kilka pomidorów w papierowej torbie z dojrzałym jabłkiem lub bananem. Owoce wydzielają etylen, ale torbę trzeba codziennie otwierać i sprawdzać jej zawartość.

Przed pierwszym przymrozkiem należy zebrać wszystkie zdrowe owoce, ponieważ niska temperatura uszkadza ich tkanki i zwiększa ryzyko gnicia.

Największe, jasnozielone i w pełni wyrośnięte pomidory mają największą szansę dojrzeć w domu. Małe, ciemnozielone zawiązki zwykle nie osiągną pełnej jakości.

Owoce przechowuj w jednej warstwie, z dala od silnego słońca, i kontroluj co kilka dni.

Pomidory z roślin silnie porażonych zarazą ziemniaka mogą zacząć gnić także po zbiorze. Nie należy przechowywać ich razem ze zdrowymi owocami.

Niedojrzałe pomidory zawierają więcej glikoalkaloidów niż owoce dojrzałe, dlatego nie powinny być spożywane w dużych ilościach na surowo.

W kuchni wykorzystuje się je po odpowiedniej obróbce, między innymi do marynat, chutneyów i przetworów przygotowywanych według sprawdzonych receptur.

Owoce gorzkie, uszkodzone, nadgniłe lub pochodzące z chorych roślin należy odrzucić.

Do wekowania trzeba stosować receptury opracowane dla pomidorów i nie zmieniać samodzielnie proporcji składników odpowiadających za kwasowość produktu.

Sprawdź, ile czasu minęło od zawiązania owoców i czy dana odmiana nie należy do późnych lub wielkoowocowych.

Podczas upału wietrz szklarnię, utrzymuj równomierną wilgotność i nie odsłaniaj gwałtownie owoców przez masowe usuwanie liści.

Nie stosuj kolejnych dawek nawozu azotowego. Usuń jedynie liście chore i te, które dotykają ziemi.

Pod koniec sezonu ogłów wysokie rośliny, usuń nowe kwiaty i zbieraj owoce po rozpoczęciu zmiany koloru.

Przed przymrozkiem przenieś zdrowe, wyrośnięte pomidory do pomieszczenia i pozwól im dojrzeć w temperaturze pokojowej.