Paulownia — uprawa w Polsce, wzrost i czy przeżyje zimę

Na zdjęciach widać młodą sadzonkę paulownii — podobnie jak albicja jedwabista daje efekt egzotycznego liścia w pierwszym roku wzrostu.

Paulownia to fenomen botaniczny: sadzonka posadzona wiosną do końca sezonu może osiągnąć 1–2 m wysokości. W kolejnym roku 2–3 m. Po 5 latach — drzewo 8–10 m. To najszybciej rosnące drzewo dostępne w polskich szkółkach.

Liście są spektakularne — na starszych roślinach mogą osiągać 60–90 cm średnicy. Na młodych drzewach, gdy przycinasz je przy ziemi (technika pollardingu dla większych liści), liście mogą być jeszcze większe. To tworzy tropikalny, egzotyczny efekt w ogrodzie.

Paulownia tomentosa (opierzona) wytrzymuje do -15°C do -20°C. W Polsce środkowej i południowej zimuje na ogół bez problemów — pień przeżywa. Problem jest inny: pąki kwiatowe zawiązane jesienią przemarzają już przy -5°C do -10°C. Efekt: drzewo żyje, ale w chłodnych regionach nie kwitnie lub kwitnie rzadko.

Paulownia elongata i fortunei — odmiany bardziej mrozoodporne, do -25°C. Lepsze dla Polski północnej i wschodniej. Mniej popularne w sprzedaży ale warte szukania.

Młode sadzonki w 1.–2. roku są bardziej wrażliwe — okryj na zimę włókniną lub kopczykiem ziemi wokół podstawy. Po 3 latach drzewo jest już znacznie bardziej odporne.

Uwaga na wiosenne przymrozki: paulownia budzi się wcześnie wiosną i świeże pędy mogą przemroznąć przy późnych mrozach (-2°C do -3°C). Po przemroznięciu odrasta z pnia — ale traci sezon wzrostu.

Pełne słońce — paulownia wymaga minimum 6–8 godzin słońca. W cieniu rośnie wolniej i traci pokrój. Szczególnie ważne w polskim klimacie gdzie sezon jest krótki.

Gleba: przepuszczalna, dobrze zdrenowana, żyzna. Paulownia rośnie szybko więc potrzebuje składników — przy ubogiej glebie warto nawozić w pierwszych latach. Nie toleruje stagnacji wody — korzenie gniją przy stałym zawilgoceniu.

Osłonięte stanowisko: silny wiatr może łamać duże, kruche gałęzie i targać dużymi liśćmi. Sadzenie przy ogrodzeniu, ścianie lub w grupie innych drzew od strony wiatru zmniejsza ryzyko.

Głębokość gleby: paulownia tworzy głęboki system korzeniowy — unikaj sadzenia nad rurami, fundamentami i przy brukowanych nawierzchniach.

2–3 m rocznie brzmi świetnie — ale to też oznacza że drzewo szybko zajmuje przestrzeń. Paulownia bez cięcia w 10 latach może osiągnąć 12–15 m wysokości i 6–8 m rozpiętości korony. Zaplanuj ile miejsca masz zanim posadzisz.

Pollarding (coroczne cięcie do pnia) to popularna technika która utrzymuje paulownię jako krzew z gigantycznymi liśćmi. Wiosną tnie się do 20–30 cm nad ziemią, roślina wypuszcza kilka pędów z ogromnymi liśćmi do 1 m. Efekt tropikalnej rośliny ozdobnej bez zakłócania sąsiadów.

Drewno paulownii jest bardzo lekkie i szybko rośnie — w Azji uprawiana jako roślina drewnotwórcza (plantacje). W Polsce nie ma dużego znaczenia gospodarcze, ale drewno jest dobrej jakości.

Samonawiew: w cieplejszych regionach paulownia może się siać z nasion. W Polsce środkowej rzadkie ze względu na klimat, ale w ciepłym południu warto monitorować.

Kwitnienie: fioletowe, tubkowate kwiaty 5–7 cm długości w dużych wiechach, o intensywnym zapachu wanilii. Kwitnie przed lub razem z rozwojem liści — wiosną (kwiecień–maj). Widok kwitnącej paulownii to jeden z piękniejszych widoków wczesnej wiosny.

Niestety: pąki kwiatowe zawiązują się jesienią i są wrażliwe na mróz. W Polsce środkowej kwitnienie jest nieregularne — po łagodnej zimie kwitnie obficie, po mroźnej — nie kwitnie w ogóle. To główne rozczarowanie ogrodników.

Liście jako dekoracja: przy technice pollardingu liście mogą być tak duże (60–90 cm) że tworzą efekt dżungli tropikalnej. Niezwykły element w ogrodzie który przyciąga uwagę.

Jesień: liście żółkną i opadają późno, czasem z pierwszymi przymrozkami. Brak efektownego przebarwienia jesiennego — to wada przy ocenie całorocznej dekoracyjności.