Nowe opracowanie o nawożeniu sadów. Instytut Ogrodnictwa stawia na analizę gleby

Drzewo słabo rośnie, a owoce są drobniejsze niż rok temu? Kolejna porcja nawozu może nie rozwiązać problemu. Znaczenie mają także dostępność wody, kondycja korzeni i odczyn gleby. Właśnie od rozpoznania stanowiska, a nie wyboru worka ze sklepowej półki, zaczyna się rozszerzone opracowanie Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach.

Serwis Dobre Praktyki Rolnicze udostępnił wydanie z 2026 roku publikacji „Nawożenie roślin sadowniczych na podstawie analizy gleby – uaktualnienie liczb granicznych oraz użycie nowych wskaźników glebowych”. Autorami są dr hab. Paweł Wójcik, prof. IO, oraz dr Waldemar Kowalczyk. Materiał dotyczy sadów i plantacji, ale podstawowa zasada przydaje się również przy kilku drzewach: najpierw ustal, czego glebie i roślinom rzeczywiście brakuje.

Publikacja obejmuje pobieranie próbek, ocenę zasobności gleby i nawożenie na różnych etapach uprawy. Oddziela przygotowanie stanowiska od pielęgnacji młodych nasadzeń i owocujących sadów. Omawia również fertygację, czyli podawanie nawozu z wodą, dokarmianie dolistne i wapnowanie.

W tytule pojawiają się „liczby graniczne”. Chodzi o wartości pomagające zakwalifikować wynik analizy do określonego poziomu zasobności. Tabela ma sens dopiero w połączeniu z metodą badania i właściwą uprawą. Samej liczby przepisanej z wyniku laboratoryjnego nie można bez sprawdzenia porównać z dowolną tabelą znalezioną w internecie.

Przed zakupem nawozu odszukaj na sprawozdaniu oznaczenie próbki, datę pobrania, metodę badania, jednostki oraz ocenę odczynu i zasobności. Sprawdź też, czy laboratorium otrzymało informację o gatunku i wieku nasadzeń. Oznaczenie pH w wodzie i w roztworze KCl to różne metody; przy porównywaniu wyników trzeba zachować zgodność metody.

Przykład: przy jabłoni i borówce ten sam plan wapnowania może być błędem. Borówka wymaga kwaśnego podłoża, dlatego nie należy traktować jej rabaty jak gleby pod większość drzew owocowych. Jeśli badanie dotyczy właśnie tej uprawy, zacznij od naszego poradnika o pomiarze pH ziemi dla borówki.

Podobnie żółknięcie liści nie jest samodzielnym wskazaniem do zwiększenia dawki nawozu. Zapisz, kiedy zaczęły się objawy, czy gleba była przesuszona lub zalana i jakie preparaty już stosowano. Taka historia pomaga zinterpretować badanie, zamiast reagować kolejną mieszanką „na wszelki wypadek”.

Przed pobraniem skontaktuj się z laboratorium lub okręgową stacją chemiczno-rolniczą i poproś o instrukcję dla upraw sadowniczych. Ustal zakres badania, termin oraz sposób pobrania i przygotowania materiału. Stacje udostępniają osobne instrukcje m.in. dla sadów i podłoży ogrodniczych.

Rabata borówek, pas pod jabłoniami i niedawno nawieziona część ogrodu mogą wymagać oddzielnych próbek. Połączenie ziemi z różnych stanowisk daje wynik uśredniony, który utrudnia wskazanie rzeczywistego problemu. Opisz próbki i zaznacz na prostym szkicu, skąd pochodzą; zachowaj też informację o ostatnim nawożeniu i wapnowaniu.

Najbardziej użyteczny krok na teraz to zebranie wyników i historii pielęgnacji oraz zaplanowanie badania zgodnie z instrukcją laboratorium. Dawki z sadu towarowego nie stają się zaleceniem dla pojedynczego drzewka przez samo przeliczenie hektarów na metry kwadratowe. Liczą się również zasobność gleby, gatunek, wiek roślin i sposób prowadzenia uprawy.

Z zakupem azotu lub wapna warto poczekać na uzasadnienie wynikające z potrzeb stanowiska. W przypadku borówki kolejność działań opisujemy w poradniku o doborze nawozu i terminach nawożenia. Rozszerzone opracowanie jest narzędziem do podejmowania takich decyzji, a nie nowym obowiązkiem nawożenia każdego sadu jesienią.